Văn minh vật chất của người Việt

Văn Minh Vật Chất Của Người Việt

Đôi dòng về tác giả:

Phan Cẩm Thượng là họa sĩ, nhà nghiên cứu, phê bình mỹ thuật. Ông tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Việt Nam, ở lại trường giảng dạy. Phan Cẩm Thượng nổi tiếng với “lối vẽ cổ xưa, những bức tranh u uẩn, đầy cảm thức về đời sống làng quê, với những mặt người tưởng chừng như mê ngủ, xung quanh con người có sự hiện diện của thánh thần, trong mỗi con người, có sự hiện diện khác nhau của những tính cách”… Ông là tác giả của các cuốn sách được nhiều độc giả đón đọc và giới phê bình đánh giá cao như: Chùa Dâu và nghệ thuật Tứ pháp, Nghệ thuật ngày thường. 

Về tác phẩm:

Văn minh vật chất của người Việt là cuốn sách được đánh giá là hay và lạ. Nó là câu chuyện của các đồ vật do con người làm ra và sử dụng. Những đồ vật ấy làm nên cái thế giới vật chất nhân tạo mà ta sống trong đó, biến đổi nó và cùng tiến hóa với nó. Nhờ phương pháp khảo cứu và phong cách viết đặc sắc, người viết đã sắp xếp ngăn nắp, mạch lạc các chủ đề tưởng như sẽ quá dàn trải. Bằng văn phong linh hoạt, pha trộn khéo léo giữa cách viết nghiên cứu và cảm hứng nghệ sĩ, cuốn sách gần 700 trang trở nên nhẹ nhàng “dễ đọc”, không khô khan giáo huấn.

to-ngoc-van

TÔ NGỌC VÂN – TẤM GƯƠNG PHẢN CHIẾU XÃ HỘI VIỆT NAM

TÔ NGỌC VÂN – TẤM GƯƠNG PHẢN CHIẾU XÃ HỘI VIỆT NAM 1906 – 1954

to-ngoc-van

to-ngoc-van

Cuốn sách ảnh kèm chú thích chi tiết do nhà nghiên cứu mỹ thuật Phan Cẩm Thượng, một người quen lâu năm của ông Tira, biên soạn cùng các cộng sự. Sách công phu, to đẹp, in trên giấy màu, ra mắt chiều 6/12 tại L’Espace, Hà Nội, mang tên Tô Ngọc Vân – Tấm gương phản chiếu xã hội Việt Nam 1906-1954.

Văn hóa quan trọng hơn mọi sự bán mua

Toàn bộ tranh in trong sách, 380 bức, là ký họa của Tô Ngọc Vân thuộc bản quyền của Tira Vanichtheeranont. Sách không đề giá bán, chỉ để tặng. Hôm ra mắt, có gần 50 cuốn sách được mang đến để tặng cho những người đến sớm nhất.

“Trong công việc của tôi, trao đổi văn hóa quan trọng hơn mọi sự bán mua” – ông Tira Vanichtheeranont phát biểu trong buổi ra mắt. “Cuốn sách là một tài liệu quan trọng đối với hội họa Việt Nam. Việc xuất bản cũng là để giới thiệu về Tô Ngọc Vân và hội họa Việt Nam”.

Trong sách, có 8 bức ký họa Tô Ngọc Vân vẽ cô Sáu – nhân vật trong bức tranh nổi tiếng Thiếu nữ bên hoa huệ của ông. Cô Sáu đẹp nổi tiếng một thời là “nàng thơ” quen thuộc của Tô Ngọc Vân, nhưng theo họa sĩ Phan Cẩm Thượng, tay của thiếu nữ trong bức tranh hoa huệ lại là của cô Thăng – một người mẫu khác. Cô Thăng có bàn tay và bàn chân rất đẹp, được họa sĩ vẽ rất nhiều.

Tô Ngọc Vân vẽ nông dân

Trả lời câu hỏi của nhà phê bình sân khấu Nguyễn Văn Thành “Tại sao lại gắn cụm từ “Tấm gương phản chiếu xã hội Việt Nam” với tranh Tô Ngọc Vân?”, người biên soạn cuốn sách, ông Phan Cẩm Thượng cho biết: “Lâu nay tôi vẫn tìm kiếm một tác giả mà tác phẩm của người đó cho tôi hiểu được bộ mặt xã hội Việt Nam đầu thế kỷ 20 và bộ tranh ký họa này của Tô Ngọc Vân đã làm được điều đó. Vì thế, ở đây tôi dùng từ tấm gương”.

Nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng đặc biệt chú ý đến mảng đề tài nông dân trong tranh Tô Ngọc Vân những năm kháng chiến. Họa sĩ vẽ thiếu nữ thành thị trong khoảng 1936-1945, đây là mảng đề tài sở trường và đạt nhiều thành tựu của ông.

Về sau, ông đi sơ tán ở Sơn Tây, rồi lên Xuân Áng – Phú Thọ, rồi ông lên Việt Bắc vẽ Bác Hồ và bộ đội, sau này vẽ cải cách ruộng đất ở Ninh Dân, Phú Thọ và Thái Nguyên, rồi lên Điện Biên Phủ. “Đến một ngày ông phải thay đổi, phải nhìn rộng ra cuộc sống, còn có nhiều cái để vẽ, hơn là chỉ vẻ đẹp của phụ nữ” – Phan Cẩm Thượng nhận định.

Nhà nghiên cứu cho rằng, Tô Ngọc Vân đến với đề tài người nông dân và cách mạng là do “bản năng nghệ sĩ mách bảo ông phải làm điều gì đó lớn lao hơn”. “Ông nhận ra rằng vẽ người nông dân mới thể hiện đúng bộ mặt xã hội đương thời” – nhà nghiên cứu nói.

“Viết ra cuốn sách này, tôi thấy buồn, chẳng thấy vui. Tiếc là họa sĩ Tô Ngọc Vân đã không sống lâu hơn để biến những bức ký họa đó thành các bức tranh hoàn chỉnh. Ngày nay, chúng tôi có thể dễ dàng mua 1 tạ sơn dầu, còn ngày trước ông chỉ có cuốn sổ và cây bút, nhưng vẫn vẽ nên những tác phẩm có ý nghĩa với dân tộc” – tâm sự của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng.