TRIẾT HỌC VÀ TÔN GIÁO

triet-ly-giao-duc-duong-dai-la-de-cao-tinh-than-hoai-nghi

Triết lý giáo dục đương đại là đề cao tinh thần hoài nghi

Triết lý giáo dục đương đại là đề cao tinh thần hoài nghi (khoa học) thừa hưởng nhiều di sản tinh thần quý báu từ quá khứ.

Công việc chủ yếu của nhà hoài nghi là khảo nghiệm, tra hỏi. Từ “hoài nghi” ở phương Tây xuất phát từ gốc Hy Lạp là  sceptikos : người tra hỏi đến cùng. Triết học hoài nghi là tra hỏi xem nhận thức và mọi khẳng định có đáng tin cậy không. Còn thuyết hoài nghi thì triệt để hơn mọi sự hoài nghi thông thường; nó thường phủ nhận khả năng nhận thức nói chung. Nhưng, một sự hoài nghi triệt để như thế lại cũng mang tính giáo điều, vấp phải sự tự mâu thuẫn (hóa ra sự hoài nghi triệt để lại là không thể hoài nghi !), vì thế thái độ giáo điều ấy cũng cần được nhận diện, phê phán.

Xem tiếp

quan-vuong

LỜI GIỚI THIỆU SÁCH QUÂN VƯƠNG CỦA RAYMOND ARON.

Trong kho tàng chứa đựng những văn thư được xếp vào loại “bất tử”, quyển sách nhỏ này có một địa vị riêng biệt, và có lẽ là độc đáo nữa. Ta có thể ruồng bỏ coi như một “thiên tiểu luận ác nghiệt” viết ra do mối cảm hứng của một bộ óc vô liêm sỉ ưa gây rối. Ta cũng có thể coi đó là một áng văn chương tuyệt tác về chính trị. Nhưng từ xưa đến nay, khi đã cầm quyển sách, độc giả không thể không đọc cho kỹ từ đầu đến cuối, không thể lơ đễnh gạt bỏ nó được. Cuốn sách này không còn tính chất mới mẻ nữa – cũng như nhiều tác phẩm bất hủ khác – nhưng nó vẫn giữ đủ quyền năng làm ngây ngất trí óc ta. Tôi biết chắc như vậy, nhưng tôi không hiểu là vì sao.

Trong trí tôi nảy ra câu trả lời : Cuốn Quân Vương là cuốn sách có tính chất có minh bạch hiển nhiên làm chói mắt mọi người và các học giả uyên bác cũng như những độc giả tầm thường khi họ phí công khi muốn tìm hiểu sự huyền bí của nó, tác giả Machiavel muốn nói lên những gì ? Ông muốn giáo huấn vua hay là nhân dân ? Ông đứng về phe nào ? Phe độc tài chuyên chế hay phe cộng hòa ? Hay là ông chẳng ở về phe nào cả ?

Xem tiếp

quan-vuong

Quân vương và thuật chính trị ứng dụng.

Tên tuổi của Machiavelli, tác giả của Quân vương thường bị gắn với châm ngôn thực dụng “cứu cánh biện minh cho phương tiện”, gắn liền với thủ đoạn đê tiện. Tên ông trở thành tính từ trong ngôn ngữ phương Tây, chỉ sự nham hiểm. Từ tâm thế của một trí thức cố gắng xây dựng một học thuyết thực dụng để giúp các đấng quân vương trị quốc, Machiavelli đã đặt mình vào vị thế của một trí thức dấn thân khi nói về sự không trung thực trong chính trị.

Xem tiếp

ban-ve-tinh-than-phap-luat

Mô hình tam quyền phân lập theo “tinh thần pháp luật” của Montesquieu.

Theo thuyết Tam quyền phân lập, quyền lực nhà nước không phải là một thể thống nhất, mà phân chia thành ba quyền : quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Các quyền này được thực hiện độc lập với nhau, kiểm soát và kiềm chế lẫn nhau.

Theo học thuyết này, công cụ quyền lực của Nhà nước bao gồm : quyền lập pháp, quyền hành pháp, và quyền tư pháp. Nói một cách nôm na là quyền lập ra quy ước, quy tắc, quy phạm, quyền thực thi và vận hành các quy tắc quy phạm đó lên sinh hoạt xã hội, và quyền giám sát, phán xét việc thực thi đó. Ba quyền này phải được tách biệt và độc lập với nhau, ràng buộc, giám định và khống chế lẫn nhau.

Xem tiếp

ban-ve-tinh-than-phap-luat

Những nét độc đáo của sách Tinh thần pháp luật của Montesquieu.

Trong khoa học luật hiện đại trên thế giới những người học Luật thường bắt đầu bằng việc đọc bộ đôi tác phẩm kinh điển :“Khế ước xã hội” của Rousseau và “Tinh thần pháp luật” của Montesquieu; Tư tưởng của hai tác giả được coi là bộ đôi khai sáng về quan điểm pháp lý, mở đường cho tư duy xã hội Pháp đi tới cuộc cách mạng tư sản 1789, bởi lẽ các tác giả của nó đã khiến cho dân Pháp khinh sợ sự độc tài, đồng thời khích lệ họ vươn tới khát vọng tự do, đạo đức và bình đẳng hướng tới xây dựng một xã hội công dân và nhà nước pháp quyền. Ngày nay tư tưởng của các ông cùng những quan điểm lập pháp hiện đại phương Tây (châu Âu và châu Mỹ) vẫn đang dẫn dắt hàng trăm dân tộc trên thế giới tiến bước vào khát vọng tự do, dân chủ và đó là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của con người.

Để bạn đọc có thêm thông tin để yêu thích tác phẩm kinh điển này, chúng tôi xin giới thiệu vài nét chính độc đáo của tác phẩm :

1. Luật của trời và luật của người

Xem tiếp

ban-ve-tinh-than-phap-luat

Giới thiệu sách bàn về tinh thần pháp luật.

Bàn về tinh thần pháp luật” đã đề cập và lý giải hàng loạt vấn đề luật học cũng như các khoa học xã hội đương thời; phân tích so sánh các nội dung và bản chất của các thể chế chính trị khác nhau, chỉ ra nhiều điểm hạn chế và tích cực của từng thể chế; bàn về các yếu tố liên quan đến luật, cách soạn thảo luật và ứng dụng luật trong các lĩnh vực xã hội…

Sau thời kỳ dài của “đêm trường Trung cổ”, nhu cầu về thiết lập một trật tự xã hội mới với nền tảng cơ bản là giải phóng con người, tôn trọng quyền tự do của con người đặt ra hết sức gay gắt… Các nhà tư tưởng khai sáng đã xuất hiện và các ông đã có những công trình triết học, văn học, pháp luật, xã hội học…, nhằm hướng tới xây dựng một xã hội “tự do, bình đẳng, bác ái”. 

Xem tiếp