VĂN HỌC TRONG NƯỚC

sach-noi-buon-chien-tranh

“Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh hay là chuyện về những “ngọn bút máu” và những “ngón tay thối”?

“Với “Nỗi buồn chiến tranh”, Bảo Ninh đã mở ra góc nhìn khác – vấn đề lựa lựa chọn một thái độ, quan niệm trong hành xử, ứng xử của con người (dân tộc) Việt Nam liên quan đến hai thái cực :“cộng sinh hay là loại diệt” ?  Đây có thể nói là sự lựa chọn thuộc về chiều sâu của tâm hồn mang tính triết học và rất nhân bản !”

Xem tiếp

sach-noi-buon-chien-tranh

Nỗi buồn chiến tranh viết về chiến tranh thời hậu chiến từ chủ nghĩa anh hùng đến nhu cầu đổi mới bút pháp.

Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh là một tác phẩm có số phận đặc biệt. Xuất bản lần đầu tiên năm 1990 với tiêu đề do các biên tập viên nhà xuất bản Hội nhà văn lựa chọn – Thân phận của tình yêu – chỉ một năm sau đó, cuốn sách đầu tay của nhà văn cựu chiến binh thuộc những thế hệ sinh viên đầu của Trường viết văn Nguyễn Du được tái bản với tiêu đề của chính tác giả – Nỗi buồn chiến tranh. Cũng trong năm đó, cuốn sách được giải thưởng của Hội nhà văn, một trong những giải thưởng văn chương quan trọng nhất ở Việt Nam. Khác với những tiểu thuyết khác cùng được trao giải trong năm này (Mảnh đất lắm người nhiều ma của Nguyễn Khắc Trường và Bến không chồng của Dương Hướng), sự lựa chọn của Hội đồng xét giải dành cho tác phẩm của Bảo Ninh đã khiến cho trường hợp Nỗi buồn chiến tranh trở thành một trong những lựa chọn bị tranh cãi nhiều nhất trong số các giải thưởng văn chương của tổ chức văn học này cho đến hôm nay. Tính phức tạp của những đánh giá về tác phẩm thể hiện ngay từ cuộc tọa đàm về cuốn tiểu thuyết do Hội Nhà văn và Tuần báo Văn nghệ tổ chức trong năm 1991 và một loạt các bài viết sau cuộc tọa đàm. Bên cạnh những ý kiến đánh giá cao tác phẩm về nội dung và đặc biệt hình thức nghệ thuật (của Đỗ Đức Hiểu, Nguyên Ngọc, Trần Đình Sử…), có không ít nhà phê bình coi cuốn sách của Bảo Ninh là “điên loạn”, “rối bời”, “lố bịch hóa hiện thực”, “bôi nhọ quân đội” (bài viết của Đỗ Văn Khang trên tuần báo Văn nghệ số 43, ra ngày 26/10/1991). Và sau đó là sự im lặng và lãng quên. Cuốn sách hầu như vắng bóng trong các công trình, các tác phẩm phê bình và các chuyên luận về văn học Việt Nam thời kỳ Đổi mới.

Xem tiếp

vu-ngoc-phan-tuyen-tap-nha-van-hien-dai-tron-bo

So sánh phong cách phê bình và bút pháp của Vũ Ngọc Phan và Hoài Thanh.

Tìm đọc một tác phẩm để đời là Nhà văn hiện đại của Vũ Ngọc Phan. Cùng với Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh và Hoài Chân, hai tác phẩm này đã tạo bước ngoặt lớn về nghiên cứu, lý luận – phê bình văn học còn non trẻ ở nước ta thời bấy giờ cũng như cho mãi đến tận hôm nay.

Hoài Thanh và Vũ Ngọc Phan khác nhau ở mức độ can dự bộc lộ qua tư thế con người trữ tình; một người chỉ viết về thơ, người kia viết về nhiều đối tượng và thể loại; một người dùng ngòi bút phê bình trong lối văn cách điệu hình tượng, một người dùng lối viết chân phương, không tạo vẻ khác thường; một người chủ yếu là mô tả và nhận định, còn người kia thì viết theo lối biên khảo; cả hai ông đều gặp nhau ở chỗ lấy đơn vị cơ bản cho việc miêu tả và nhận định là tác giả.

Tuy vậy, ở khía cạnh này, Thi nhân Việt Nam 1932-1941 và Nhà văn hiện đại cũng bộc lộ nhiều khác biệt. Thi nhân Việt Nam 1932-1941 gợi cho chúng ta cảm tưởng về một thứ chuyên luận (kiêm tuyển tập). Nét cốt yếu của chuyên luận là tư tưởng. Một chuyên luận đứng được là do một tư tưởng quán xuyến, giống như chất keo dính liền các phần lại với nhau. Một tư tưởng do tác giả mới đề xuất, nó là cái điều chính yếu mà tác giả muốn nói ra trong suốt cuốn sách, từ mọi giác độ có thể có được. Thi nhân Việt Nam 1932-1941 muốn chỉ ra vạch ra “một thời đại mới trong thi ca” tiếng Việt, một cuộc cách tân văn nghệ diễn ra dưới ảnh hưởng của xu hướng “Tây phương hóa”, “Âu hóa” các sinh hoạt văn hóa vật chất và tinh thần ở bản địa. Tách rời tư tưởng về cuộc cách tân văn học, về “thời đại mới trong thi ca” này thì những “ngày thứ nhất”, “thời đại chữ tôi”, và bao nhiêu điều khác nữa sẽ mất hết ý nghĩa khi đem dùng cho một giai đoạn thơ ca thuộc một nền thơ mà đến lúc ấy đã kinh qua một lịch sử thành văn hơn 10 thế kỷ, đã định hình hẳn trong một kiểu thức − cái kiểu thức mà đúng lúc này đã bộc lộ sự lạc hậu.

Nhà văn hiện đại của Vũ Ngọc Phan, trái lại, ít gợi cho ta ý niệm về một chuyên luận, thường khi nó gợi cho ta ý niệm về một thứ toàn cảnh. Đây là một phòng trưng bày mà cái nhiều sẽ gợi ra tính toàn cảnh, − một cách làm toàn cảnh kiểu Balzac. Cố nhiên, từ cách trình bày này, Vũ Ngọc Phan muốn nói sự tiến triển của văn học viết bằng chữ quốc ngữ ở năm chục năm đầu, nhưng dẫu có vài lần ông nói đến sự tiến triển, sự diễn biến, thì chính nó chỉ được toát ra từ toàn bộ cách trình bày chứ không lúc nào thấy Vũ Ngọc Phan dừng lại phân tích để nêu lên những tiến triển ấy. Toàn bộ cuốn sách của ông chỉ mô tả một hiện trạng văn học qua các tác giả tiêu biểu, chứ không định nghiên cứu phân tích nó như cách của người viết chuyên luận.

Xem tiếp

sach-co-hoc-tinh-hoa

Say, tỉnh, đục, trong.

Những câu chuyện trong sách Cổ Học Tinh Hoa rất thâm thúy đã được lưu truyền hàng nghìn năm cho hậu thế. Phục vụ khách hàng là niềm vui và niềm tự hào cho đội ngũ nhân viên nhà sách của chúng tôi. Nhà sách Kinh Tế Tuấn Minh sẽ lần lượt trích đăng các câu chuyện trong quyển sách quý này. Trân trọng mời các bạn đón đọc. 

“Say, tỉnh, đục, trong” trích từ sách “Cổ Học Tinh Hoa” của ÔN NHƯ NGUYỄN VĂN NGỌC – TỬ AN TRẦN LÊ NHÂN.

Bài này, tác giả chính là Khuất Nguyên, mượn lời lão đánh cá mà đặt lời vấn đáp. Mấy câu hát của lão đánh cá có ý khuyên Khuất Nguyên hòa quang đồng trần với đời, mấy câu Khuất Nguyên nói thì lại phản đối lại : chết thời thôi chứ không chịu theo thời, không chịu dày dạn, sống đục, không bằng thác trong.

Khuất Nguyên làm quan đại phu cho đời Hoài Vương nước Sở, bị kẻ sàm báng mà bị bãi chức. Mặt mũi tiều tụy, hình dong khô héo, Khuất Nguyên vừa đi, vừa hát trên bờ đầm.

Có ông lão đánh cá trông thấy, hỏi rằng :

– Ông có phải là Tam Lư Đại Phu (1) không ? Sao mà đến nỗi khốn khổ như vậy ?

Xem tiếp

sach-co-hoc-tinh-hoa

Thập Bì nói chuyện với Huệ Vương.

Những câu chuyện trong sách Cổ Học Tinh Hoa rất thâm thúy đã được lưu truyền hàng nghìn năm cho hậu thế. Phục vụ khách hàng là niềm vui và niềm tự hào cho đội ngũ nhân viên nhà sách của chúng tôi. Nhà sách Kinh Tế Tuấn Minh sẽ lần lượt trích đăng các câu chuyện trong quyển sách quý này. Trân trọng mời các bạn đón đọc. 

“Thập Bì nói chuyện với Huệ Vương” trích từ sách “Cổ Học Tinh Hoa” của ÔN NHƯ NGUYỄN VĂN NGỌC – TỬ AN TRẦN LÊ NHÂN.

Nhân đức vốn hay, tuy vậy cũng có cái nhân đức của kẻ trượng phu, cái nhân đức của người đàn bà. Ông vua cầm quyền một nước mà nhân đức như đàn bà, thương kẻ có tội, thưởng kẻ vô công, thì giữ sao cho trong nước trị an được.

Vua Huệ Vương nước Ngụy hỏi Thập Bì rằng :

– Ngươi nghe người ta cho quả nhân là thế nào ?

Thập Bì thưa :

– Thần nghe người ta cho nhà vua là nhân từ và hay gia ơn lắm.

Vua vui mừng hớn hở nói rằng :“Như thế thì cái công đức của quả nhân được đến thế nào?”.

Xem tiếp

sach-co-hoc-tinh-hoa

Nhan Súc nói chuyện với Tề Vương.

Những câu chuyện trong sách Cổ Học Tinh Hoa rất thâm thúy đã được lưu truyền hàng nghìn năm cho hậu thế. Phục vụ khách hàng là niềm vui và niềm tự hào cho đội ngũ nhân viên nhà sách của chúng tôi. Nhà sách Kinh Tế Tuấn Minh sẽ lần lượt trích đăng các câu chuyện trong quyển sách quý này. Trân trọng mời các bạn đón đọc. 

“Nhan Súc nói chuyện với Tề Vương” trích từ sách “Cổ Học Tinh Hoa” của ÔN NHƯ NGUYỄN VĂN NGỌC – TỬ AN TRẦN LÊ NHÂN.

Xem lời Nhan Súc đối đáp với vua Tuyên Vương thì đủ biết phẩm giá con người ta thực quý hơn ngôi vua chúa. Thế mà ở đời, nhiều kẻ ham mê phú quý, đến nỗi mất cả nhân cách, chôn cả lương tâm, thì thật là khờ dại, đem một sự rất quý mà đổi lấy những sự hão huyền bề ngoài rất đáng khinh.

Xem lời Nhan Súc đối đáp với vua Tuyên Vương thì đủ biết phẩm giá con người ta thực quý hơn ngôi vua chúa.

Vua Tuyên Vương nước Tề đến chơi nhà Nhan Súc. Vua bảo :“Súc lại đây”.

Nhan Súc cũng bảo :“Vua lại đây”.

Các quan thấy vậy, nói :“Vua là bậc chí tôn, Súc là kẻ thần hạ, Vua bảo :“Súc lại đây”, Súc cũng bảo :“Vua lại đây” như thế có nghe được hay không ?”

Xem tiếp

sach-co-hoc-tinh-hoa

Khấu Chuẩn thương nhớ mẹ.

Những câu chuyện trong sách Cổ Học Tinh Hoa rất thâm thúy đã được lưu truyền hàng nghìn năm cho hậu thế. Phục vụ khách hàng là niềm vui và niềm tự hào cho đội ngũ nhân viên nhà sách của chúng tôi. Nhà sách Kinh Tế Tuấn Minh sẽ lần lượt trích đăng các câu chuyện trong quyển sách quý này. Trân trọng mời các bạn đón đọc. 

“Khấu Chuẩn thương nhớ mẹ” trích từ sách “Cổ Học Tinh Hoa” của ÔN NHƯ NGUYỄN VĂN NGỌC – TỬ AN TRẦN LÊ NHÂN.

Mẹ làm cho con đến chảy máu chân chứ thực bản tâm là có ý muốn răn bảo con, cố làm cho con chừa được những nết xấu, thực là một bà hiền mẫu biết dạy con. Còn ông Khấu Chuẩn, vì vết thương ấy mà ra sức học tập, trở thành một người quý hiển, mỗi khi trông thấy vết chân lại nhớ mẹ thì là một người con biết nghe lời mẹ và thương mẹ suốt đời.

Ông Khấu Chuẩn (1) thuở nhỏ, tính hay du đãng, không giữ lễ phép lại thích chơi chim, chơi chó. Bà mẹ ông vốn là người nghiêm khắc, thấy con thế quở phạt luôn, mà ông vẫn không chừa.

Một hôm, ông bỏ học đi chơi, bà mẹ giận lắm, cầm cái quả cân ném ông, trúng phải chân, máu chảy đầm đìa… ông bị đau, ít lâu mới khỏi. Từ bấy giờ, ông không dám lêu lổng, phóng túng, chỉ chuyên cần học tập. Về sau, thi đỗ, làm quan đến tể tướng. Lúc ông quý hiển, thì mẹ ông đã tạ thế rồi. Mỗi khi ông sờ đến vết thương ở chân, thì ông lại nức nở khóc lóc và nói rằng :“Chính cái vết thương này làm cho ta nên người đây”.

Nhân Phả

Xem tiếp

sach-co-hoc-tinh-hoa

Mã Viện.

Những câu chuyện trong sách Cổ Học Tinh Hoa rất thâm thúy đã được lưu truyền hàng nghìn năm cho hậu thế. Phục vụ khách hàng là niềm vui và niềm tự hào cho đội ngũ nhân viên nhà sách của chúng tôi. Nhà sách Kinh Tế Tuấn Minh sẽ lần lượt trích đăng các câu chuyện trong quyển sách quý này. Trân trọng mời các bạn đón đọc. 

“Mã Viện” trích từ sách “Cổ Học Tinh Hoa” của ÔN NHƯ NGUYỄN VĂN NGỌC – TỬ AN TRẦN LÊ NHÂN.

Mã Viện mồ côi nghèo khổ mà trở nên giầu có, là người có chí lập thân đáng khen. Giàu có mà biết dùng của, đem của cấp cho kẻ khốn cùng, lại là người có chí cứu khổ đáng trọng. Có tuổi mà vẫn đem thân ra chốn chiến trường để tận trung báo quốc lại là một người có chí ái quốc đáng phục, thật không phụ cái tiếng anh hùng.

Mã Viện mồ côi từ thuở nhỏ, tình cảnh rất nghèo khổ mà thật là người có chí lớn. Thường khi nói chuyện, Mã Viện cho rằng: Làm trai lúc cùng khổ, chí càng phải bền khi tuổi tác khí càng phải hăng.

Mã Viện ra công, ra sức cày cấy, chăn nuôi, không bao lâu giàu có hàng ức triệu. Mà hình như chưa được phỉ chí, thường nói với người ta rằng :“Phàm làm nên giàu, mà có biết đem của thí chẩn cho người khốn cùng, thì mới là quí. Bằng không, thì chỉ làm tôi tớ đồng tiền, suốt đời canh giữ đồng tiền, chớ có ích gì.”

Sau Mã Viện đem hết tiền của chẩn cấp cho người nghèo, rồi ra làm quan giúp vua Quang Vũ nhà Hán. Tuổi bấy giờ đã già, mà cứ hay xin đi đánh Nam, dẹp Bắc. Mỗi khi thắng trận trở về, họ hàng bà con ra chào mừng đón rước thì Mã Viện nói rằng :

– Làm tài trai nên chết ở chốn biên thùy, lấy da ngựa bọc thây mà chôn mới là đáng trọng; chớ ốm nằm xó giường, chết ở trong tay lũ trẻ nâng đỡ, thì có hay gì.

Lời bàn :

Đối với nước Việt Nam ta, Mã Viện là một người cừu địch, đáng ghét, là “kẻ thù không đội trời chung”. Nhưng ta cũng không nên, vì ghét mà không biết đến cái hay của người. Ở đây ta hãy đơn thuần chỉ học tập cái hay của một con người mang tên Mã Viện nào đó ở trên đời. Như Mã Viện mồ côi nghèo khổ mà trở nên giầu có, là người có chí lập thân đáng khen. Giàu có mà biết dùng của, đem của cấp cho kẻ khốn cùng, lại là người có chí cứu khổ đáng trọng. Có tuổi mà vẫn đem thân ra chốn chiến trường để tận trung báo quốc lại là một người có chí ái quốc đáng phục, thật không phụ cái tiếng anh hùng. Một người cùng khổ yếu đuối mà làm nên phú quí, lúc phú quý lại hiểu được cái nghĩa phú quí nên làm thế nào, thực rất đáng làm gương cho cả mọi người !

Còn tiếp… Mời các bạn đón đọc.